Vatenhout

Wijn en hout zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Hout, en dan
met name eikenhout is in de eerste plaats transportmiddel voor wijn geweest,
natuurlijk ook gebruikt als opslagmiddel om wijnen langer te bewaren.
Maar het eikenhout zorgt er ook voor dat wijnen ruggengraat
krijgen en de tand des tijds moeiteloos kunnen weerstaan.

Aanvankelijk werden er voor de wijnbereiding vaten van
verschillende houtsoorten gebruikt, waaronder ook acacia
-, beuken -, populier -, kastanje of kersenhout. In de loop
der tijd kwamen wijnmakers erachter dat alleen eiken- en
kastanjehout wijnen die daarin opgeslagen worden van
passende aroma’s voorzien. Om twee redenen heeft men
uiteindelijk de voorkeur gegeven aan eikenhout: het aroma
dat eikenhout geeft is verreweg het intessanste en het hout
voldoet het beste aan de technische eisen die kuipers stellen.
Bovendien heeft het een nogal hoog gehalte aan tannines
en is bovendien erg zacht.

Van de meer dan 250 soorten eiken spelen er maar drie
een rol van betekenis in de kuiperij. Dat zijn de wintereik
( Quercus petraea ), de zomereik ( Quercus robur ) en de
Amerikaanse witte eik ( Quercus alba ). In Franse eikenbossen
staan meestal zowel winter- als zomereiken. Ze zijn
aan de hand van eikels goed uit elkaar te houden; bij de
zomereik groeien ze aan lange stelen en bij de wintereik
zitten ze direct op de takken. In de bossen van Limousin
groeien overwegend zomereiken. Door de groeiomstandigheden
ter plaatse, met weinig concurrerend kreupelhout en
een vruchtbare bodem, is het hout grof geaderd, dat wil
zeggen dat de afstand tussen de jaarringen groter is, omdat
de groei in het voorjaar, die in het hout gepaard gaat met
grovere poriën dan bij de zomergroei, veel sterker is. In
Centre en de Allier, waar hoofdzakelijk wintereiken staan,
bemoeilijken de geringe vruchtbaarheid van de bodem en
de concurrentie onder de bomen de jaarlijkse groei, waardoor
het hout fijner geaderd is en fijnere poriën heeft.

Onderzoek naar de houtsamenstelling heeft aangetoond
dat wintereiken meer aromatische geurstoffen van het type
vanille en methyloctalactone (kokosgeur ) bevatten. De zomereiken
bevatten vooral fenolische componenten, zoals
ellagitannine (eikenlooizuur ) of catecholtannine.
Afhankelijk van de soort wijn die men vinifieert, wit of
rood, met een middellang of met een lang verouderingspotentieel,
enz. heeft men voorkeur voor één van de twee
houttypen en/of een bepaalde herkomst. Er zijn geen regels
voor en het is aan iedere wijnmaker om aan de hand
van adviezen van de kuiper een besluit te nemen. Daarom
gebruiken wijnmakers vaten van allerlei verschillende kuipers
en van hout ui verschillende bossen. Ook de mate van
verhitting, de chauffe, van de vaten heeft invloed op de aroma’s
die later tijdens de rijping op de wijn inwerken. De
vaten van Limousin-hout worden vooral voor brandewijn
gebruikt.

Winter- en zomereiken zijn in verschillende concentraties
over heel Europa verspreid. Om ook in de toekomst genoeg
hout te hebben, zijn diverse kuipers in Oost Europa
gaan kijken maar daar zijn ze toch vooral bossen tegengekomen
die jarenlang verwaarloosd zijn. Beroemd is het eikenhout
uit de Kroatische regio Slavonië maar ook daar is
de hoeveelheid hoogwaardig vatenhout beperkt.
Amerikaans eikenhout wordt al lange tijd niet alleen in
Amerika, maar vooral in Spanje en Portugal en sinds de
laatste jaren ook in Zuid Afrika en Australië gewaardeerd.
Wijnmakers en vinologen uit Frankrijk vonden altijd dat
dit hout te veel invloed had op de smaak. Aan de hand
van gedetailleerde onderzoeksresultaten is het inmiddels
mogelijk om de smaak van Amerikaans eikenhout beter te
doseren. En de aantrekkelijke prijs van het hout vergemakkelijkt
de keuze. Uit analysen blijkt dat Amerikaans eiken
minder tannine bevat dan Frans, maar meer aromatische
componenten. Het is wel zo dat vaten van dit eikenhout
tijdens hun productie lang en goed gedoseerd verhit moeten
worden.

Bij de vinificatie gebruikt men ze vooral voor
een korte rijping van zes of hoogstens negen maanden,
omdat hun invloed op de wijn anders te dominant wordt.
Voor wijnmakers blijft de keuze van de keuze van de vaten
een belangrijke beslissing, want daardoor kan de uiteindelijke
kwaliteit van de wijn aanzienlijk beïnvloed worden.
Ze moeten ervoor zorgen dat de aromastoffen die het betreffende
vat afgeeft zich harmonisch verbinden met het
karakter van de wijn.

telefoon: + 31 (0)541 - 513 076
fax: + 31 (0)541 - 511 695
e-mail: info@monnik-dranken.nl
website: www.monnik-dranken.nl
K.v.K De Veluwe en Twente 08146141
BTW nr. NL815590660B01
Disclaimer